۲۸ راهکار کاربردی برای کاهش هزینهها و افزایش پسانداز؛ چطور پول بیشتری برای خودمان نگه داریم؟
پسانداز کردن همیشه به معنی درآمد بیشتر نیست. گاهی کافی است یاد بگیریم پولی را که همین حالا به دست میآوریم، بهتر مدیریت کنیم.
بسیاری از هزینههای ما در نگاه اول کوچک به نظر میرسند؛ یک خرید غیرضروری، چند سفارش غذا، اشتراک یک سرویس که دیگر از آن استفاده نمیکنیم یا خریدی که بدون برنامه انجام دادهایم. اما وقتی همین هزینههای کوچک را در طول یک ماه و یک سال کنار هم قرار میدهیم، متوجه میشویم بخش قابلتوجهی از درآمدمان صرف چیزهایی شده که الزاماً برایمان ارزش زیادی ایجاد نکردهاند.
در مقابل، چند تغییر ساده در عادتهای مالی میتواند به مرور زمان مبلغ قابلتوجهی برای پسانداز، سرمایهگذاری یا رسیدن به اهداف مالی ایجاد کند.
در این مقاله، ۲۸ راهکار کاربردی را بررسی میکنیم که میتوانند به شما کمک کنند هزینههای خود را کنترل کنید و پول بیشتری برای اهداف مالیتان کنار بگذارید.
۱. برای پول خود بودجه تعیین کنید
اولین قدم برای مدیریت بهتر پول این است که بدانید پولتان دقیقاً کجا خرج میشود.
یک بودجه ساده میتواند به شما نشان دهد در طول ماه چقدر درآمد دارید، چه مقدار از آن صرف هزینههای ضروری میشود و چه میزان برای خریدهای غیرضروری، پسانداز و سرمایهگذاری باقی میماند.
برای شروع، لازم نیست از نرمافزار پیچیدهای استفاده کنید. حتی یک دفتر، فایل اکسل یا جدول ساده در تلفن همراه میتواند کافی باشد.
یک روش ساده این است که درآمد و هزینههای خود را در سه گروه قرار دهید:
هزینههای ضروری؛ مانند مسکن، خوراک، حملونقل و قبوض
هزینههای اختیاری؛ مانند تفریح، رستوران و خریدهای غیرضروری
پسانداز و سرمایهگذاری
مهمتر از روش بودجهبندی، این است که برای پول خود قبل از خرج شدن آن برنامه داشته باشید.
۲. برای پسانداز هدف مشخص تعیین کنید
«باید بیشتر پسانداز کنم» هدف مالی خوبی نیست؛ چون مشخص نمیکند چقدر، برای چه کاری و تا چه زمانی باید پسانداز کنید.
بهتر است هدف خود را مشخص کنید.
مثلاً:
تا شش ماه آینده ۳۰ میلیون تومان برای صندوق اضطراری کنار بگذارم.
برای خرید لپتاپ مورد نیازم ماهانه مبلغ مشخصی پسانداز کنم.
تا پایان سال سرمایه اولیه سرمایهگذاری خود را ایجاد کنم.
بخشی از درآمدم را برای آموزش و توسعه مهارتها کنار بگذارم.
وقتی هدف مشخص باشد، پسانداز از یک تصمیم مبهم به یک برنامه قابلاندازهگیری تبدیل میشود.
۳. هزینههای خود را ثبت کنید
اگر ندانید پولتان کجا خرج میشود، کنترل کردن آن تقریباً غیرممکن است.
برای یک ماه، تمام هزینههای خود را ثبت کنید؛ حتی هزینههایی که بسیار کوچک به نظر میرسند.
در پایان ماه، هزینهها را دستهبندی کنید و ببینید بیشترین بخش درآمد شما صرف چه مواردی شده است.
ممکن است متوجه شوید هزینهای که تصور میکردید ناچیز است، در مجموع بخش قابلتوجهی از مخارج ماهانه شما را تشکیل میدهد.
ردیابی هزینهها یکی از سادهترین راهها برای پیدا کردن نقاط هدررفت پول است.
۴. برای هزینههای مشخص، حساب یا بودجه جداگانه در نظر بگیرید
اگر تمام پول خود را در یک حساب یا یک موجودی ذهنی ببینید، ممکن است تصور کنید هر مقدار از آن قابل خرج کردن است.
میتوانید برای اهداف مختلف، بودجههای جداگانه تعریف کنید؛ مثلاً:
هزینههای ضروری
صندوق اضطراری
سفر
آموزش
خریدهای بزرگ
تعمیرات و هزینههای پیشبینیپذیر
سرمایهگذاری
این کار باعث میشود هزینههایی که از قبل قابل پیشبینی هستند، ناگهان بودجه شما را به هم نریزند.
۵. پسانداز را خودکار کنید
یکی از دلایلی که افراد پسانداز نمیکنند این است که پسانداز را به «پولی که در پایان ماه باقی میماند» موکول میکنند.
مشکل اینجاست که معمولاً در پایان ماه پول زیادی باقی نمیماند!
یک روش بهتر این است که ابتدا سهم پسانداز را کنار بگذارید و سپس با باقیمانده درآمد خود هزینه کنید.
مثلاً میتوانید در ابتدای هر ماه مبلغ مشخصی را به حسابی جداگانه منتقل کنید.
این روش باعث میشود پسانداز به یک عادت تبدیل شود، نه تصمیمی که هر ماه باید درباره آن مذاکره کنید.
کاهش هزینههای مالی و بدهیها
۶. ابتدا سراغ بدهیهای پرهزینه بروید
همه بدهیها یکسان نیستند.
برخی بدهیها هزینه مالی بالاتری دارند و میتوانند بخش قابلتوجهی از درآمد شما را صرف بازپرداخت کنند.
اگر چند بدهی دارید، نرخ سود، جریمهها، مبلغ اقساط و مدت بازپرداخت آنها را بررسی کنید و برای تسویه بدهیهای پرهزینهتر اولویت قائل شوید.
هرچه سریعتر بدهی پرهزینه را کاهش دهید، پول بیشتری برای سایر اهداف مالی آزاد میشود.
۷. قبل از گرفتن وام، هزینه واقعی آن را محاسبه کنید
گاهی مبلغ قسط به تنهایی جذاب به نظر میرسد؛ اما قسط پایین لزوماً به معنی وام ارزان نیست.
قبل از دریافت تسهیلات، فقط به مبلغ قسط نگاه نکنید. مواردی مانند:
نرخ سود
کارمزد
هزینههای جانبی
مدت بازپرداخت
مبلغ کل بازپرداخت
را نیز بررسی کنید.
ممکن است وامی با قسط ماهانه کمتر، در مجموع هزینه بیشتری برای شما داشته باشد.
قسط ماهانه فقط یک عدد است؛ هزینه واقعی وام را باید در مجموع بازپرداخت ببینید.
۸. برای خریدهای بزرگ، عجله نکنید
خرید خانه، خودرو، لوازم خانگی یا سایر داراییهای گرانقیمت تصمیمهایی نیستند که صرفاً بر اساس یک قیمت یا یک پیشنهاد جذاب گرفته شوند.
قبل از چنین خریدهایی، گزینههای مختلف را مقایسه کنید و هزینههای جانبی را نیز در نظر بگیرید.
برای مثال، هزینه واقعی خودرو فقط قیمت خرید آن نیست؛ بیمه، تعمیرات، نگهداری، سوخت و استهلاک نیز باید در نظر گرفته شوند.
کاهش هزینههای ماهانه
۹. قبل از خرید مواد غذایی، برنامه داشته باشید
خرید بدون برنامه یکی از دلایل رایج افزایش هزینههای خانوار است.
قبل از خرید:
موجودی خانه را بررسی کنید.
برای چند روز آینده برنامه غذایی داشته باشید.
فهرست خرید بنویسید.
فقط موارد مورد نیاز را تهیه کنید.
قیمتها را در فروشگاههای مختلف مقایسه کنید.
این کار علاوه بر کاهش هزینه، باعث میشود مواد غذایی کمتری دور ریخته شود.
۱۰. اشتراکها و خدماتی را که استفاده نمیکنید حذف کنید
گاهی برای سرویسهایی پول میدهیم که ماههاست از آنها استفاده نکردهایم.
اشتراکهای اینترنتی، اپلیکیشنها، سرویسهای سرگرمی، خدمات آموزشی و سایر پرداختهای دورهای را بررسی کنید.
یک فهرست از تمام پرداختهای ماهانه و سالانه خود تهیه کنید و از خودتان بپرسید:
«اگر این سرویس را نداشته باشم، واقعاً چه چیزی را از دست میدهم؟»
اگر پاسخ روشنی ندارید، شاید زمان لغو آن رسیده باشد.
۱۱. هزینه اینترنت و تلفن همراه را بررسی کنید
ممکن است برای حجم اینترنت یا خدماتی هزینه کنید که واقعاً به آنها نیاز ندارید.
مصرف واقعی خود را بررسی کنید و ببینید آیا بسته یا طرح فعلی با نیاز شما متناسب است یا خیر.
گاهی انتخاب یک بسته متناسبتر میتواند بدون کاهش جدی کیفیت زندگی، هزینه ماهانه را کاهش دهد.
۱۲. مصرف انرژی را مدیریت کنید
قبضهای انرژی بخش ثابتی از هزینههای خانوار هستند، اما بخشی از آنها قابل مدیریت است.
استفاده درست از وسایل سرمایشی و گرمایشی، خاموش کردن وسایل غیرضروری، استفاده از لامپهای کممصرف و توجه به اتلاف انرژی میتواند در بلندمدت هزینهها را کاهش دهد.
نکته مهم این است که کاهش هزینه همیشه به معنی «کمتر مصرف کردن» نیست؛ گاهی به معنی هوشمندانهتر مصرف کردن است.
۱۳. هزینههای تکرارشونده را هر چند ماه یکبار بررسی کنید
برخی هزینهها آنقدر عادی میشوند که دیگر متوجه آنها نیستیم.
مثلاً:
اشتراکها
خدمات بانکی
بستههای اینترنتی
بیمهها
هزینههای حملونقل
هزینههای آموزشی
خدمات دیجیتال
هر سه یا شش ماه یکبار یک «ممیزی مالی شخصی» انجام دهید و ببینید آیا هنوز همه این هزینهها برای شما ارزش ایجاد میکنند یا خیر.
هنگام خرید هوشمندانهتر عمل کنید
۱۴. برای خریدهای بزرگ از قبل برنامهریزی کنید
خریدهای بزرگ را به لحظه نیاز موکول نکنید.
اگر میدانید چند ماه دیگر به لپتاپ، تلفن همراه، لوازم خانگی یا وسیله دیگری نیاز خواهید داشت، از قبل قیمتها را بررسی کنید و برای خرید آن بودجه کنار بگذارید.
همچنین قیمت یک محصول را در چند فروشگاه و در طول زمان مقایسه کنید.
هر تخفیفی الزاماً به معنی خرید خوب نیست.
گاهی فروشنده ابتدا قیمت را افزایش میدهد و سپس با عنوان تخفیف، محصول را عرضه میکند.
۱۵. قانون تأخیر در خرید را امتحان کنید
قبل از خرید کالاهای غیرضروری، کمی صبر کنید.
برای خریدهای کوچک میتوانید قانون ۲۴ یا ۴۸ ساعت را امتحان کنید و برای خریدهای گرانتر، یک دوره طولانیتر در نظر بگیرید.
اگر بعد از این مدت همچنان احساس کردید کالا را نیاز دارید و خرید آن با بودجه شما سازگار است، تصمیم بگیرید.
این فاصله کوتاه میتواند بسیاری از خریدهای هیجانی را حذف کند.
۱۶. خرید اینترنتی را برای خودتان کمی سختتر کنید
خرید آنلاین به دلیل سرعت و سهولت میتواند خریدهای ناگهانی را افزایش دهد.
برای کاهش خریدهای هیجانی میتوانید:
اطلاعات کارت بانکی را از فروشگاهها حذف کنید.
اعلانهای فروشگاهها را خاموش کنید.
کالا را ابتدا به فهرست علاقهمندیها اضافه کنید.
قبل از پرداخت، ۲۴ ساعت صبر کنید.
صفحات فروشگاههایی را که دائماً شما را به خرید تحریک میکنند، کمتر دنبال کنید.
گاهی ایجاد یک مانع کوچک بین «دیدن کالا» و «پرداخت پول» باعث میشود تصمیم منطقیتری بگیرید.
۱۷. کالاهای مصرفی را با برنامه خریداری کنید
برای کالاهایی که مصرفشان قابل پیشبینی است، خرید برنامهریزیشده میتواند هزینهها را کاهش دهد.
مثلاً مواد شوینده، محصولات بهداشتی یا برخی کالاهای مصرفی را میتوان زمانی خرید که قیمت مناسبتری دارند.
اما دقت کنید:
خرید بیشتر همیشه به معنی صرفهجویی بیشتر نیست.
اگر چیزی را فقط به دلیل تخفیف میخرید، اما استفاده نمیکنید، در واقع پول بیشتری خرج کردهاید.
۱۸. خرید کالای دستدوم را جدی بگیرید
همه کالاها لزوماً نباید نو باشند.
برای برخی کالاها، خرید دستدوم میتواند هزینه خرید را به شکل قابلتوجهی کاهش دهد؛ مخصوصاً محصولاتی که افت قیمت اولیه زیادی دارند.
البته باید وضعیت کالا، سلامت آن، امکان تعمیر، عمر مفید و قیمت نمونه نو را بررسی کنید.
ارزانتر بودن به تنهایی دلیل خرید نیست؛ باید ارزش واقعی معامله را بسنجید.
۱۹. برای هدیه دادن خلاق باشید
هدیه الزاماً نباید گران باشد.
گاهی یک تجربه، کتاب، نامه شخصی، غذای خانگی، محصول دستساز یا هدیهای متناسب با علاقه فرد میتواند ارزش بیشتری از یک کالای گرانقیمت داشته باشد.
برای مناسبتهایی که از قبل میدانید در طول سال تکرار میشوند، میتوانید از ماههای قبل بودجه مشخصی کنار بگذارید.
این کار مانع از آن میشود که مناسبتها ناگهان بودجه ماهانه شما را تحت فشار قرار دهند.
۲۰. قبل از خرید، ببینید آیا میتوانید آن را قرض بگیرید یا رایگان تهیه کنید
گاهی برای وسیلهای پول میدهیم که فقط یک یا دو بار از آن استفاده خواهیم کرد.
قبل از خرید از خودتان بپرسید:
«آیا واقعاً باید این وسیله را مالک باشم؟»
ممکن است بتوانید آن را از دوستان یا خانواده قرض بگیرید، اجاره کنید یا نمونه دستدوم آن را تهیه کنید.
این موضوع مخصوصاً برای ابزارها، وسایل تخصصی و برخی تجهیزات کاربردی اهمیت دارد.
۲۱. از مزایا و تخفیفهای قابلدسترس استفاده کنید
بسیاری از کسبوکارها برای گروههای مختلف تخفیف یا مزایایی ارائه میکنند.
دانشجویان، اعضای باشگاه مشتریان، کاربران سرویسهای خاص یا مشتریان وفادار ممکن است از تخفیفهایی برخوردار شوند.
اما یک قانون مهم را فراموش نکنید:
فقط به خاطر تخفیف چیزی نخرید.
اگر کالایی را نیاز ندارید، تخفیف باعث صرفهجویی شما نشده است؛ فقط مبلغ کمتری برای یک خرید غیرضروری پرداخت کردهاید.
هزینه حملونقل را کاهش دهید
۲۲. هزینه واقعی خودرو را محاسبه کنید
اگر خودرو دارید، هزینه آن فقط بنزین نیست.
هزینههای خودرو میتواند شامل موارد زیر باشد:
سوخت
بیمه
تعمیرات
سرویس دورهای
لاستیک
استهلاک
پارکینگ
عوارض
افت ارزش خودرو
گاهی با تجمیع هزینههای سالانه متوجه میشویم خودرو بخش بزرگی از بودجه ما را مصرف میکند.
بنابراین هنگام تصمیمگیری درباره خرید یا نگهداری خودرو، به جای تمرکز روی قیمت خرید، هزینه مالکیت را بررسی کنید.
۲۳. هزینه رفتوآمدهای خود را بررسی کنید
مسیرهای روزانه خود را بررسی کنید و ببینید آیا میتوانید بخشی از آنها را با گزینههای اقتصادیتر انجام دهید.
استفاده ترکیبی از حملونقل عمومی، مترو، اتوبوس، تاکسی اینترنتی، دوچرخه یا پیادهروی ــ در صورت امکان ــ میتواند هزینه رفتوآمد را کاهش دهد.
همچنین گاهی انتخاب محل کار یا محل زندگی نزدیکتر به مقصدهای روزمره، در بلندمدت صرفهجویی قابلتوجهی ایجاد میکند.
۲۴. قبل از استفاده از خودرو شخصی، گزینههای جایگزین را بررسی کنید
برای برخی مسیرها استفاده از خودرو شخصی لزوماً اقتصادیترین گزینه نیست.
اگر به ندرت رانندگی میکنید، استفاده از حملونقل عمومی یا تاکسی اینترنتی ممکن است در بعضی شرایط از نظر هزینه و زمان منطقیتر باشد.
مهم این است که تصمیم را بر اساس هزینه واقعی هر گزینه بگیرید، نه صرفاً عادت.
تفریح و سبک زندگی
۲۵. تعداد دفعات غذا خوردن در رستوران را مدیریت کنید
غذا خوردن بیرون از خانه میتواند بخش قابلتوجهی از هزینه ماهانه را تشکیل دهد.
لازم نیست رستوران رفتن را کاملاً حذف کنید. میتوانید تعداد دفعات آن را کاهش دهید یا برای آن سقف ماهانه تعیین کنید.
مثلاً به جای اینکه هر زمان هوس کردید سفارش دهید، از قبل مشخص کنید چه مقدار از بودجه ماهانه شما برای رستوران و تفریح غذایی در نظر گرفته شده است.
۲۶. هزینه سفارش آنلاین غذا را کنترل کنید
راحتی سفارش غذا یکی از دلایلی است که باعث میشود هزینه آن بهراحتی از کنترل خارج شود.
اگر چند بار در ماه سفارش غذا میدهید، مجموع مبلغ پرداختی را محاسبه کنید.
مثلاً اگر هر بار ۵۰۰ هزار تومان هزینه کنید و این کار ماهانه هشت بار تکرار شود، هزینه ماهانه شما ۴ میلیون تومان خواهد بود.
گاهی کاهش فقط دو یا سه سفارش در ماه میتواند مبلغ قابلتوجهی برای پسانداز ایجاد کند.
۲۷. برای تفریح همیشه به سراغ گزینههای گران نروید
تفریح الزاماً به معنی صرف هزینه زیاد نیست.
پارکها، طبیعت، موزهها، رویدادهای فرهنگی، کتابخانهها، برنامههای دانشگاهی و بسیاری از فعالیتهای شهری میتوانند هزینه بسیار کمتری نسبت به تفریحات تجاری داشته باشند.
هدف مدیریت مالی این نیست که زندگی را از لذت خالی کنیم؛ هدف این است که برای چیزهایی که واقعاً برایمان ارزشمند هستند، آگاهانه پول خرج کنیم.
۲۸. خریدهای کوچک و لحظهای را جدی بگیرید
یک قهوه، خوراکی، سفارش کوچک، خرید از فروشگاه هنگام خروج از محل کار یا یک هزینه به ظاهر ناچیز شاید به تنهایی اهمیت زیادی نداشته باشد.
اما تکرار این هزینهها میتواند در پایان ماه رقم بزرگی ایجاد کند.
برای یک ماه، تمام خریدهای کوچک و غیرضروری خود را ثبت کنید.
ممکن است در پایان ماه با عددی روبهرو شوید که انتظارش را نداشتید.
اگر با وجود همه این کارها باز هم نمیتوانید پسانداز کنید چه؟
گاهی مشکل اصلی، ولخرجی نیست؛ کمبود درآمد نسبت به هزینههای ضروری است.
اگر هزینههای ضروری شما بخش بسیار بزرگی از درآمدتان را مصرف میکند، صرفاً حذف چند هزینه کوچک احتمالاً مشکل را حل نمیکند.
در چنین شرایطی باید دو مسیر را همزمان بررسی کنید:
کاهش هزینههای قابلکنترل
ببینید کدام هزینهها واقعاً قابل کاهش هستند و کدام موارد ضروریاند.
افزایش درآمد
در کنار مدیریت هزینه، به دنبال راههایی برای افزایش درآمد باشید؛ مانند:
یادگیری یک مهارت جدید
انجام پروژههای جانبی
فریلنسری
آموزش
فروش محصولات یا خدمات
ارتقای شغلی
ایجاد یک منبع درآمد مکمل
در نهایت، مدیریت مالی شخصی فقط درباره «کمتر خرج کردن» نیست.
مدیریت مالی یعنی تصمیم بگیریم پول خود را کجا خرج کنیم تا بیشترین ارزش را برای زندگی و آینده ما ایجاد کند.
از کجا شروع کنیم؟
لازم نیست از فردا تمام ۲۸ راهکار را اجرا کنید.
فقط سه کار را شروع کنید:
۱. تمام هزینههای خود را برای ۳۰ روز ثبت کنید.
۲. سه هزینه غیرضروری را که بیشترین مبلغ را دارند پیدا کنید.
۳. یک هدف مشخص برای پسانداز تعیین کنید و مبلغ آن را در ابتدای ماه کنار بگذارید.
همین سه قدم ساده میتواند نقطه شروع یک تغییر جدی در وضعیت مالی شما باشد.
یک نکته مهم
هدف سواد مالی این نیست که همیشه ارزانترین انتخاب را داشته باشیم.
هدف این است که قبل از خرج کردن پول، بدانیم چرا داریم آن را خرج میکنیم و این تصمیم چه اثری بر آینده مالی ما خواهد داشت.
پول محدود است؛ اما انتخابهای مالی ما میتوانند هوشمندانهتر شوند.
